تالش - اسالم - 57

شهرستان تالش, اسالم, خاله سرا - پینجا هفت(57)

شعری از شهرام آزموده همراه با معرّفي اجمالي وي

 

( سروده ي آقاي آزموده به گويش اسالمي يا تالشي مركزي ست)

شهرام آزموده، متولّد بيستم دي ماه سال 1350 خورشيدي ست. متأهل است و صاحب دو فرزند به نام هاي اشكان و هستي. او اهل منطقه ي اسالم شهرستان تالش است. ادبيّات خوانده و حدود بيست سال است در سرزمين نياكانش، تالش، معلـّمي مي كند. سرودن شعر را از سال 1368 آغاز كرده و خود وي در اين باره مي گويد: دنبال كردن شعر و شاعري و قدم گذاشتن در حوزه ي فعّاليّت هاي فرهنگي را مديون تشويق ها و توجّه هاي ويژه ي دبير انشاي دوره ي دبيرستانش، يعني جناب آقاي نبي الله شعباني ست. و البته اضافه مي كند كه بعدها بخت آن را داشته تا از راهنمايي ها و هدايت هاي اساتيدي چون سيّد عثمان ذبيحي و ابراهيم خادمي ارده نيز بهره مند گردد و در نتيجه، كارهاي آغازينش را اصلاح نمايد و به سامان سازد.

      وي تأكيد دارد: ديگر چندين سال است كه به صورت جدي شعر كار نمي كند و فقط گاه گاهي به شكل تفنّني و لحظه اي به شعر و سرايش مي پردازد و لحظه هاي هنري اش را در قالب ها و فرم هاي مختلف ثبت مي كند؛ به دو زبان تالشي و فارسي.

      راست اين است كه جامعه ي تالش، قبل از اين كه شهرام را به عنوان يك شاعر يا معلّم بشناسد، بيشتر او را يك روزنامه نگار مي داند. آزموده تقريباً همزمان با كار معلّمي، فعّاليّت مطبوعاتي خود را نيز آغاز كرده است. در ابتدا دست به انتشار ويژه نامه هايي به نام « ويژه ي تالشي ها ( تالش ها ) » و « تالش شناسي » زد و بعدها عهده دار سردبيري ماهنامه ي تازه مجوّز گرفته ي « تالش » شد. او توانست در طول مدّتي كه ماهنامه ي تالش را منتشر مي ساخت، يك تنه 54 شماره از اين نشريه را همراه با چندين ويژه نامه ي ارزشمند به خوانندگان مشتاق تالش ارائه كند.

      فعّاليّت مطبوعاتي شهرام تا پايان نيمه ي اوّل سال 1389 ادامه داشت؛ امّا از اين تاريخ به بعد، به دنبال شكايت هايي كه عليه وي و ماهنامه ي تالش شد و توقيف نشريه كه اخبار مربوط به آن در پست هاي پيشين همين وبلاگ آمده، عملاً از فعّاليّت باز ماند و سه ماه پاياني سال 1389 را به خاطر اين موضوع در زندان گذراند.

      يكي از جنبه هاي مثبت كار مطبوعاتي آقاي آزموده، خدمتي ست كه وي با انتشار نشريات فوق، به ادبيّات تالشي - به ويژه شعر تالشي - كرده است. توضيح اين كه اگر در دهه ي هفتاد، ويژه نامه هايي  كه شهرام منتشر مي كرد، در اختيار جامعه ي تالش نبود، شعر و ادبيّات تالشي، ميداني براي عرض اندام نداشت. نبايد از ياد برد كه بيشتر شعرهاي چاپ شده در تالش اين سوي مرز، براي نخستين بار در ويژه نامه هاي شهرام به زيور طبع آراسته شده اند(1 ). و اين خدمت بزرگي ست كه او به شعر تالشي كرده و بسياري از ما تالش ها - از جمله نگارنده ي اين سطور - از اين لحاظ به راستي كه مديون زحمات وي و وجود ويژه هايي هستيم كه ايشان در دهه ي هفتاد منتشر نموده است؛ آن هم در روزگاري كه جامعه ي تالش زبان ايران از داشتن نشرياتي كه اكنون مي بينيم، به كلّي محروم بود.

       ذيلاً يكي از سروده هاي شهرام را با هم مي خوانيم:

 

چتَه بوخورم؟


چـــمن اومـــي اســتَرَشــي دَمَـردَه،چـــتَه بوخورم؟


زندَگـــــيم ســـــرَه ولـــــي رو زَردَه،چـــــتَه بوخورم؟


چَــمــي هَـــــــر جـــگايي را دَمَهَـشتن،زمســــتونَه


تاوستونيم چـــونَه زنگ لـولَه پِچَـــردَه،چتَه بوخورم؟


كَنَه كومَه يي مي هِسبَه كي سَــــرم اوئَه جيرِه بَه


غَـــزري و دورجَـــه چَيي اي وَر بَـــردَه،چتَه بوخورم؟


اَ روج اَخوريم كي دلخَشي هِسبَه،ايسَه دِ  وَختي


نَه ديشمِن و پيشتم چَكستَه پَـــردَه،چتَه بوخورم؟


مَـــواجَه كــي اَ چَــدَرَه مـوتــرَه ويرَكَــرد،چين كي دِ


لـــوي سَـــري لـــوَخـــورَم مَـــــردَه،چـــتَه بوخورم؟


هَـف طَبَقَه آســـبوني كام ايلَه اسـتَرَسي هِسبَه


اي شَــوي چي آمَه،هَشَني هَــردَه،چتَه بوخورم؟

 


ترجمه ي فارسي:

 

 چگونه بخندم؟


ستاره ي اميد من خاموش شده. چگونه بخندم؟ (
۲ )


روي گل سرخ زندگي ام زرد شده است. چگونه بخندم؟


چشم را به هر سو كه مي برم، زمستان است


چانه ي تابستانم قنديل بسته است. چگونه بخندم؟


كلبه ي كهنه اي داشتم كه در آن مي زيستم؛


باد تند و كولاك يك طرفش را برد. چگونه بخندم؟


آن روز مي خنديدم كه دلخوشي بود؛ حالا كه وقتي


جلو دشمن است و در پشت سرم پل ها ويران اند،چگونه بخندم؟


نگوييد كه او چقدر اخم مي كند؛ ديگر


لبخند سر لبم مرده است. چگونه بخندم؟


در هفت طبقه ي آسمان، يك ستاره داشتم؛


يك شب «چي » (
۳ ) آمد و آن را خورد! چگونه بخندم؟

 


 

پانوشت:

1 - البته ناگفته نماند كه جناب آقاي دكتر علي عبدلي هم كه در بسياري از زمينه هاي تالش شناسي، پيشگام بوده اند، در آغاز دهه ي هفتاد دست به انتشار چند ويژه نامه ي براي تالش زده اند.

۲ - ترجمه ي فارسي اين سروده، از خود شاعر است.

۳ - چي: در فرهنگ تالشان، دشمن آفتاب و ماه موجودي بدجنس به نام « چي » است كه گاه قصد خوردن شان مي كند. به هنگام ماه يا خورشيد گرفتگي، بايد آن قدر بر سر  ظروف مسي ميراث مانده از درگذشتگان زد تا صدايشان به آسمان برسد و چي ماه یا خورشيد را كه به دهان گرفته و قصد خوردنش را دارد، رها كند. مي گويند اگر چي يكي از آن دو، يعني يا ماه يا خورشيد را بخورد، همه چيز تمام شده و دنيا خراب مي گردد!

 

    منبع :http://www.tasyanatalsh.blogfa.com     


برچسب‌ها: اسالم, 57, شهرام آزموده, تالش, شعر تالشی
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و چهارم مرداد 1392ساعت 20:33  توسط قربانی  | 

خاله سرا57(پينجاهَفت)

                   

اين آبادي به عنوان مركز دهستان سالهاست كه به  57 ( به زبان تالشي پينجا هَفتhaft pinjā ) معروف است. علت نام گذاري اين آبادي به نام 57 به اين دليل است كه چون در منطقه سه جا نام خاله سرا دارد ودو جاي آن در كنار جاده تالش به انزلي قرار گرفته اند، نام آن دو مكان را با فاصله آن ها از بندر انزلي در نظر گرفته اند.كه فاصله خاله سرا 57 از بندر انزلي 57 كيلومتر بود. دكتر مارسل بازن در كتاب خود با نام تالش منطقه اي قومي در شمال ايران به اين مسئله اشاره كرده است و مي نويسد رانندگان اتوبوس اردبيل به تهران چنان نامي را به آن جا داده اند.اين آبادي بر اساس آمار ارائه شده بخشداري بخش اسالم داراي 380 خانوار و 2500 نفر جمعيت است.


برچسب‌ها: 57, پینجاهفت, اسالم, تالش
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم مرداد 1392ساعت 12:46  توسط قربانی  | 

خالَه سرا khālasәrā

موقعيت:       معروف به خالِه سَرا  يكي از دهستا ن هاي بخش اسالم از توابع شهرستان تالش در استان گيلان است. مركز اداري و تجاري آن بازارچه خاله سرا معروف به خاله سرا 57 و57 مي باشد.خاله سرا از طرف شمال به درياي كاسپين ( خزر) ،از طرف جنوب به دهستان  قله هاي رشته كوه تالش ، از طرف شرق به درياي خزر و دهستان ديناچال و از طرف غرب با خليفه آباد همسايه است. اين دهستان در گذشته بنا به شرايط سياسي خاصي كه داشت داراي اهميت خاصي بود ؛ اما امروزه اين منطقه اهميت گذشته خود را از دست داده است.

 وجه تسميه :

       خاله سرا توسط اهالي به صورت خالَه سرا  lasәrāākhتلفظ مي شود. در محدوده دهستان خاله سرا در گذشته ها تا حال سه نقطه وجود داشته كه به نام خاله سرا شناخته مي شده است.يكي همين خاله سرا كه امروزه به نام خاله سرا 57 شناخته مي شود. ديگري چند كيلومتر بعد از خاله سرا 57 ( به طرف شهر تالش ) وبه نام خاله سرا 59 شناخته مي شود. سومين خاله سرا نيز روستايي ست كه امروزه به نام خاله سرا و علي يَه سراaliyasәrā ( عليسرا) شناخته مي شود.

در زبا تالش ( لهجه اسالمي ) خال  khāl به نوعي سرخس گفته مي شود . همان گياهي كه در تالشي جنوبي به خَرف kharf  معروف است و در لهجه  ناجي (يكي ديگر از لهجه هاي زبان تالشي كه در منطقه محل سكونت ايل نا( ناو) رايج است) به صورت آلāL تلفظ مي شود.واژه سرا sәrāنيز همان واژه سَرا در فارسي است كه به معناي منزل و صحن وخانه و ... كاربرد دارد.پس نامواژه خاله سرا يعني سرايي( منطقه اي كه ) كه در آن جا گياه خال زياد مي رويد. البته در همه جاي تالش خال به اندازه كافي مي رويد  ؛ اما اين كه چرا اين جا به خاله سرا معروف شده حتماً در گذشته ها دلايل ديگري هم داشته است. وشايد روزگاري در آن جا خال بيش از حد تصور مي روييده است!

 


برچسب‌ها: خاله سرا, 57, اسالم, تالش
+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم مرداد 1392ساعت 12:44  توسط قربانی  |